vai
ShaTtriMshe tvatha samprApte varShe kauravanandana .
dadarsha viparItAni nimittAni yudhiShThiraH .. 1..\\
vavurvAtAH sanirghAtA rUkShAH sharkara varShiNaH .
apasavyAni shakunA maNDalAni prachakrire .. 2..\\
pratyagUhurmahAnadyo disho nIhArasa.nvR^itAH .
ulkAshchA~NgAra varShiNyaH prapeturgaganAdbhuvi .. 3..\\
Adityo rajasA rAjansamavachchhanna maNDalaH .
virashmirudaye nitya.n kabandhaiH samadR^ishyata .. 4..\\
pariveShAshcha dR^ishyante dAruNAshchandrasUryayoH .
trivarNAH shyAma rUkShAntAstathA bhasmAruNa prabhAH .. 5..\\
ete chAnye cha bahava utpAtA bhayasa.nsinaH .
deshyante.aharaho rAjanhR^idayodvega kArakAH .. 6..\\
kasya chittvatha kAlasya kururAjo yudhiShThiraH .
shushrAva vR^iShNichakrasya mausale kadana.n kR^itam .. 7..\\
vimukta.n vAsudeva.n cha shrutvA rAmaM cha pANDavaH .
samAnIyAbravIdbhrAtR^Inki.n kariShyAma ityuta .. 8..\\
paraspara.n samAsAdya brahmadaNDabalatkR^itAn .
vR^iShNInvinaShTA.nste shrutvA vyathitAH pANDavAbhavan .. 9..\\
nidhana.n vAsudevasya samudrasyeva shoShaNam .
vIrA na shraddadhustasya vinAsha.n shAr~NgadhanvanaH .. 10..\\
mausala.n te parishrutya duHkhashokasamanvitAH .
viShaNNA hatasa~NkalpAH pANDavAH samupAvishan .. 11..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 2}
j
katha.n vinaShTA bhagavannandhakA vR^iShNibhiH saha .
pashyato vAsudevasya bhojAshchaiva mahArathAH .. 1..\\
vai
ShaTtriMshe.atha tato varShe vR^iShNInAmanayo mahAn .
anyonyaM musalaiste tu nijaghnuH kAlachoditAH .. 2..\\
j
kenAnushaptAste vIrAH kShaya.n vR^iShNyandhakA yayuH .
bhojAshcha dvijavaryatva.n vistareNa vadasva me .. 3..\\
vai
vishvAmitra.n cha kaNvaM cha nAradaM cha tapodhanam .
sAraNa pramukhA vIrA dadR^ishurdvArakAgatAn .. 4..\\
te vai sAmbaM puraskR^itya bhUShayitvA striya.n yathA .
abruvannupasa~Ngamya daivadaNDanipIDitAH .. 5..\\
iya.n strI putra kAmasya babhroramitatejasaH .
R^iShayaH sAdhu jAnIta kimiya.n janayiShyati .. 6..\\
ityuktAste tadA rAjanvipralambha pradharShitAH .
pratyabruva.nstAnmunayo yattachchhR^iNu narAdhipa .. 7..\\
vR^iShNyandhakavinAshAya musala.n ghoramAyasam .
vAsudevasya dAyAdAH sAmbo.aya.n janayiShyati .. 8..\\
yena yUya.n sudurvR^ittA nR^isha.nsA jAtamanyavaH .
uchchhetAraH kula.n kR^itsnamR^ite rAma janArdanau .. 9..\\
samudra.n yAsyati shrImA.nstyaktvA dehaM halAyudhaH .
jarA kR^iShNaM mahAtmAna.n shayAnaM bhuvi bhetsyati .. 10..\\
ityabruvanta te rAjanpralabdhAstairdurAtmabhiH .
munayaH krodharaktAkShAH samIkShyAtha parasparam .. 11..\\
tathoktA munayaste tu tataH keshavamabhyayuH .. 12..\\
athAbravIttadA vR^iShNI~nshrutvaivaM madhusUdanaH .
antaGYo matimA.nstasya bhavitavya.n tatheti tAn .. 13..\\
evamuktvA hR^iShIkeshaH pravivesha punargR^ihAn .
kR^itAntamanyathA naichchhatkartu.n sa jagataH prabhuH .. 14..\\
shvobhUte.atha tataH sAmbo musAla.n tadasUta vai .
vR^iShNyandhAka vinAshAya ki~NkarapratimaM mahat .. 15..\\
prasUta.n shApaja.n ghoraM tachcha rAGYe nyavedayan .
viShaNNarUpastadrAjA sUkShma.n chUrNamakArayat .. 16..\\
prAkShipansAgare tachcha puruShA rAjashAsanAt .
aghoShayaMshcha nagare vachanAdAhukasya cha .. 17..\\
adya prabhR^iti sarveShu vR^iShNyandhakagR^iheShviha .
surAsavo na kartavyaH sarvairnagaravAsibhiH .. 18..\\
yashcha no.avidita.n kuryAtpeyaM kashchinnaraH kva chit .
jIvansa shUlamArohetsvaya.n kR^itvA sabAndhavaH .. 19..\\
tato rAjabhayAtsarve niyama.n chakrire tadA .
narAH shAsanamAGYAya tasya rAGYo mahAtmanaH .. 20..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 3}
vai
evaM prayatamAnAnA.n vR^iShNInAmandhakaiH saha .
kAlo gR^ihANi sArveNAM parichakrAma nityashaH .. 1..\\
karAlo vikaTo muNDaH puruShaH kR^iShNapi~NgalaH .
gR^ihANyavekShya vR^iShNInAM nAdR^ishyata punaH kva chit .. 2..\\
utpedire mahAvAtA dAruNAshchA dine dine .
vR^iShNyandhakavinAshAya bahavo romaharShaNAH .. 3..\\
vivR^iddhamUShakA rathyA vibhinnamaNikAstathA .
chIchI kUchIti vAshyantyaH sArikA vR^iShNiveshmasu .
nopashAmyati shabdashcha sa divArAtrameva hi .. 4..\\
anukurvannulUkAnA.n sArasA viruta.n tathA .
ajAH shivAnA.n cha rutamanvakurvata bhArata .. 5..\\
pANDurA raktapAdAshcha vihagAH kAlachoditAH .
vR^iShNyandhakAnA.n geheShu kapotA vyachara.nstadA .. 6..\\
vyajAyanta kharA goShu karabhAshvatarIShu cha .
shunIShvapi biDAlAshcha mUShakA nakulIShu cha .. 7..\\
nApatrapanta pApAni kurvanto vR^iShNayastadA .
prAdviShanbrAhmaNAMshchApi pitR^IndevA.nstathaiva cha .. 8..\\
gurUMshchApyavamanyanta na tu rAma janArdanau .
patnyaH patInvyuchcharanta patnIshcha patayastathA .. 9..\\
vibhAvasuH prajvalito vAma.n viparivartate .
nIlalohita mA~njiShThA visR^ijannarchiShaH pR^ithak .. 10..\\
udayAsta mane nityaM puryA.n tasyAM divAkaraH .
vyadR^ishyatAsakR^itpumbhiH kabandhaiH parivAritaH .. 11..\\
mahAnaseShu siddhe.anne sa.nskR^ite.atIva bhArata .
AhAryamANe kR^imayo vyadR^ishyanta narAdhipa .. 12..\\
puNyAhe vAchyamAne cha japatsu cha mahAtmasu .
abhidhAvantaH shrUyante na chAdR^ishyata kash chana .. 13..\\
paraspara.n cha nAkShatra.n hanyamAnaM punaH punaH .
grahairapashyansArve te nAtmAnastu katha.n chana .. 14..\\
nadantaM pA~nchajanya.n cha vR^iShNyandhakaniveshane .
samantatpratyavAshyanta rAsabhA dAruNasvarAH .. 15..\\
evaM pashyanhR^iShIkeshaH samprApta.n kAlaparyayam .
trayodashyAmamAvAsyA.n tAndR^iShTvA prAbravIdidam .. 16..\\
chaturdashI pa~nchadashI kR^iteya.n rAhuNA punaH .
tadA cha bharate yuddhe prAptA chAdya kShayAya naH .. 17..\\
vimR^ishanneva kAla.n taM parichintya janArdanaH .
mene prApta.n sa ShaTtriMshaM varvaM vai keshi sUdanaH .. 18..\\
putrashokAbhisantaptA gAndhArI hatabAndhavA .
yadanuvyAjahArArtA tadida.n samupAgatam .. 19..\\
ida.n cha tadanuprAptamabravIdyadyudhiShThiraH .
purA vyUTheShvanIkeShu dR^iShTvotpAtAnsudAruNAn .. 20..\\
ityuktvA vAsudevastu chikIrShansatyameva tat .
AGYApayAmAsa tadA tIrthayAtramarindama .. 21..\\
aghoShayanta puruShAstatra keshava shAsanAt .
tIrthayAtrA samudre vaH kAryeti puruSharShabhAH .. 22..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 4}
vai
kAlI strI pANDurairdantaiH pravishya hasatI nishi .
striyaH svapneShu muShNantI dvArakAM paridhAvati .. 1..\\
ala~NkArAshcha chhattra.n cha dhvajAshcha kavachAni cha .
hriyamANAnyadR^ishyanta rakShobhiH subhayAnakaiH .. 2..\\
tachchAggni datta.n kR^iShNasya vajranAbhamayo mayam .
divamAchakrame chakra.n vR^iShNInAM pashyatA.n tadA .. 3..\\
yukta.n ratha.n divyamAdityavarNaM
hayAharanpashyato dArukasya .
te sAgarasyopariShThAdavartan
manojavAshchaturo vAjimukhyAH .. 4..\\
tAlaH suparNashcha mahAdhvajau tau
supUjitau rAma janArdanAbhyAm .
uchchairjahrurapsaraso divAnishaM
vAchashchochurgamyatA.n tIrthayAtrA .. 5..\\
tato jigamiShantaste vR^iShNyandhakamahArathAH .
sAntaHpurAstadA tIrthayAtrAmaichchhannararShabhAH .. 6..\\
tato bhojya.n cha bhakShyAM cha peyaM chAndhakavR^iShNayaH .
bahu nAnAvidha.n chakrurmadyaM mA.nsamanekashaH .. 7..\\
tataH sIdhuShu saktAshcha niryAyurnagarAdbahiH .
yAnairashvairgajaishchaiva shrImantastigmatejasaH .. 8..\\
tataH prabhAse nyavasanyathoddesha.n yathA gR^iham .
prabhUtabhakShyapeyaste sadArA yAdavAstadA .. 9..\\
niviShTA.nstAnnishamyAtha sAndurAnte sa yogavit .
jagAmAmantrya tAnvIrAnuddhavo.arthavishAradaH .. 10..\\
taM prasthitaM mahAtmAnamabhivAdya kR^itA~njalim .
jAnanvinAsha.n vR^iShNInAM naichchhadvArayituM hariH .. 11..\\
tataH kAlaparItAste vR^iShNyandhakamahArathAH .
apashyannuddhava.n yAnta.n tejasAvR^itya rodasI .. 12..\\
brAhmaNArtheShu yatsiddhamanna.n teShAM mahAtmanAm .
tadvAnarebhyaH pradaduH surA gandhasamanvitam .. 13..\\
tatastUryashatAkIrNaM naTanartaka sa~Nkulam .
prAvartata mahApAnaM prabhAse tigmatejasAm .. 14..\\
kR^iShNasya saMnidhau rAmaH sahitaH kR^itavarmaNA .
apibadyuyudhAnash cha gado babhrustathaiva cha .. 15..\\
tataH pariShado madhye yuyudhAno madotkaTaH .
abravItkR^itavarmANamavahasyAvamanya cha .. 16..\\
kaH kShatriyo manyamAnaH suptAnhanyAnmR^itAniva .
na tanmR^iShyanti hArdikya yAdavA yattvayA kR^itam .. 17..\\
ityukte yuyudhAnena pUjayAmAsa tadvachaH .
pradyumno rathinA.n shreShTho hArdikyamavamanya cha .. 18..\\
tataH paramasa~NkruddhaH kR^itavarmA tamabravIt .
nirdishanniva sAvaGYa.n tadA savyena pANinA .. 19..\\
bhUrishravAshchhinnabAhuryuddhe prAyagatastvayA .
vadhena sunR^isha.nsena katha.n vIreNa pAtitaH .. 20..\\
iti tasyA vachaH shrutvA keshavaH paravIrahA .
tiryaksaroShayA dR^iShTyA vIkShA.n chakre sa manyumAn .. 21..\\
maNiH syamantakashchaiva yaH sa satrAjito.abhavat .
tA.n kathA.n smArayAmAsa sAtyakirmadhusUdanam .. 22..\\
tachchhrutvA keshavasyA~NgamagamadrudatI tadA .
satyabhAmA prakupitA kopayantI janArdanam .. 23..\\
tata utthAya sakrodhaH sAtyakirvAkyamabravIt .
pa~nchAnA.n draupadeyAnAM dhR^iShTadyumna shikhaNDinoH .. 24..\\
eSha gachchhAmi padavI.n satyena cha tathA shape .
sauptike ye cha nihatAH suptAnena durAtmanA .. 25..\\
droNaputra sahAyena pApena kR^itavarmaNA .
samAptamAyurasyAdya yashashchApi sumadhyame .. 26..\\
itIdamuktvA khaDgena keshavasya samIpataH .
abhidrutya shiraH kruddhashchichchheda kR^itavarmaNaH .. 27..\\
tathAnyAnapi nighnanta.n yuyudhAnaM samantataH .
abhyadhAvaddhR^iShIkesho vinivArayiShustadA .. 28..\\
ekIbhUtAstataH sarve kAlaparyAya choditAH .
bhojAndhakA mahArAja shaineyaM paryavArayan .. 29..\\
tAndR^iShTvA patatastUrNamabhikruddhA~njanArdanaH .
na chukrodha mahAtejA jAnankAlasya paryayam .. 30..\\
te tu pAnamadAviShTAshchoditAshchaiva manyunA .
yuyudhAnamathAbhyaghnannuchchiShTairbhAjanaistadA .. 31..\\
hanyamAne tu shaineye kruddho rukmiNinandanaH .
tadantaramupAdhAvanmokShayiShya~nshineH sutam .. 32..\\
sa bhojaiH saha sa.nyuktaH sAtyakishchAndhakaiH saha .
bahutvAnnihatau tatra ubhau kR^iShNasya pashyataH .. 33..\\
hata.n dR^iShTvA tu shaineyaM putraM cha yadunandanaH .
erakANA.n tadA muShTiM kopAjjagrAha keshavaH .. 34..\\
tadabhUnmusala.n ghora.n vajrakalpamayo mayam .
jaghAna tena kR^iShNastAnye.asya pramukhato.abhavan .. 35..\\
tato.andhakAshcha bhojAshcha shaineyA vR^iShNayastathA .
jaghnuranyonyamAkrande musalaiH kAlachoditAH .. 36..\\
yasteShAmerakA.n kashchijjagrAha ruShito nR^ipa .
vajrabhUteva sA rAjannadR^ishyata tadA vibho .. 37..\\
tR^iNa.n cha musalI bhUtamapi tatra vyadR^ishyata .
brahmA daNDakR^ita.n sarvamiti tadviddhi pArthiva .. 38..\\
AvidhyAvidhya te rAjanprakShipanti sma yattR^iNam .
tadvajrabhUtaM musala.n vyadR^ishyanta tadA dR^iDham .. 39..\\
avadhItpitaraM putraH pitA putra.n cha bhArata .
mattAH paripatanti sma pothayantaH parasparam .. 40..\\
pata~NgA iva chAgnau te nyapatankukurAndhakAH .
nAsItpalAyane buddhirvadhyamAnasya kasya chit .. 41..\\
ta.n tu pashyanmahAbAhurjAnankAlasya paryayam .
musala.n sAmavaShTabhya tasthau sa madhusUdanaH .. 42..\\
sAmba.n cha nihataM dR^iShTvA chArudeShNaM cha mAdhavaH .
pradyumna.n chAniruddhaM cha tatashchukrodha bhArata .. 43..\\
gada.n vIkShya shayAna.n cha bhR^ishaM kopasamanvitaH .
sa niHsheSha.n tadA chakre shAr~NgachakragadAdharaH .. 44..\\
taM nighnantaM mahAtejA babhruH parapura~njayaH .
dArukashchaiva dAshArhamUchaturyannibodha tat .. 45..\\
bhagavansa.nhR^ita.n sarva.n tvayA bhUyiShThamachyuta .
rAmasya padamanvichchha tatra gachchhAma yatra saH .. 46..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 5}
vai
tato yayurdArukaH keshavash cha
babhrushcha rAmasya padaM patantaH .
athApashyanrAmamanantavIryaM
vR^ikShe sthita.n chintayAna.n vivikte .. 1..\\
tataH samAsAdya mahAnubhAvaH
kR^iShNastadA dArukamanvashAsat .
gatvA kurU~nshIghramimaM mahAntaM
pArthAya sha.nsasva vadha.n yadUnAm .. 2..\\
tato.arjunaH kShipramihopayAtu
shrutvA mR^itAnyAdavAnbrahmashApAt .
ityevamuktaH sA yayau rathena
kurU.nstadA dAruko naShTachetAH .. 3..\\
tato gate dAruke keshavo.atha
dR^iShTvAntike babhrumuvAcha vAkyam .
striyo bhavAnrakShatu yAtu shIghraM
naitA hi.nsyurdasyavo vittalobhAt .. 4..\\
sA prasthitaH keshavenAnushiShTo
madAturo GYAtivadhArditash cha .
ta.n vai yAntaM saMnidhau keshavasya
tvarantameka.n sahasaiva babhrum .
brahmAnushaptamavadhInmahadvai
kUTonmuktaM musala.n lubdhakasya .. 5..\\
tato dR^iShTvA nihataM babhrumAha
kR^iShNo vAkyaM bhrAtaramagraja.n tu .
ihaiva tvaM mAM pratIkShasva rAma
yAvatstriyo GYAtivashAH karomi .. 6..\\
tataH purI.n dvAravatIM pravishya
janArdanaH pitaraM prAha vAkyam .
striyo bhavAnrakShatu naH samagrA
dhana~njayasyAgamanaM pratIkShan .
rAmo vanAnte pratipAlayanmAm
Aste.adyAha.n tena samAgamiShye .. 7..\\
dR^iShTaM mayedaM nidhana.n yadUnAM
rAGYA.n cha pUrvaM kurupu~NgavAnAm .
nAha.n vinA yadubhiryAdavAnAM
purImimA.n draShTumihAdya shaktaH .. 8..\\
tapashchariShyAmi nibodha tanme
rAmeNa sArdha.n vanamabhyupetya .
itIdamuktvA shirasAsya pAdau
sa.nspR^ishya kR^iShNastvarito jagAma .. 9..\\
tato mahAnninadaH prAdurAsIt
sastrI kumArasya purasya tasya .
athAbravItkeshavaH saMnivartya
shabdA.n shrutvA yoShitA.n kroshatInAm .. 10..\\
purImimAmeShyati sAvya sAchI
sa vo duHkhAnmochayitA narAgryaH .
tato gatvA keshavasta.n dadarsha
rAma.n vane sthitamekaM vivikte .. 11..\\
athApashyadyogayuktasya tasya
nAgaM mukhAnniHsArantaM mahAntam .
shveta.n yayau sa tataH prekShyamANo
mahArNavo yena mahAnubhAvaH .. 12..\\
sahasrashIrShaH parvatAbhogavarShmA
raktAnanaH svA.n tanuM tA.n vimuchya .
samyakcha ta.n sAgaraH pratyagR^ihNAn
nAgadivyAH saritashchaiva puNyAH .. 13..\\
karkoTako vasukistakShakash cha
pR^ithushravA varuNaH ku~njarash cha .
mishrI sha~NkhaH kumudaH puNDarIkas
tathA nAgo dhR^itarAShTro mahAtmA .. 14..\\
hrAdaH krAthaH shitikaNTho.agratejAs
tathA nAgau chakramandAtiShANDau .
nAgashreShTho durmukhashchAmbarIShaH
svaya.n rAjA varuNashchApi rAjan .
pratyudgamya svAgatenAbhyananda.ns
te.apUjayaMshchArghya pAdya kriyAbhiH .. 15..\\
tato gate bhrAtari vAsudevo
jAnansarvA gatayo divyadR^iShTiH .
vane shUnye vicharaMshchintayAno
bhUmau tataH sa.nviveshAgrya tejAH .. 16..\\
sarva.n hi tena prAktadA vittamAsId
gAndhAryA yadvAkyamuktaH sa pUrvam .
durvAsasA pAyasochchhiShTa lipte
yachchApyuka tachcha sasmAra kR^iShNaH .. 17..\\
sa chintayAno.andhakavR^iShNinAshaM
kuru kShaya.n chaiva mahAnubhAvaH .
mene tataH sa~NkramaNasya kAlaM
tatashchakArendriya saMnirodham .. 18..\\
sa saMniruddhendriya vAnmanAstu
shishye mahAyogamupetya kR^iShNaH .
jarAtha ta.n deshamupAjagAma
lubdhastadAnIM mR^igalipsurugraH .. 19..\\
sa keshava.n yogayuktaM shayAnaM
mR^igAsha~NkI lubdhakaH sAyakena .
jarAvidhyatpAdatale tvarAvA.ns
ta.n chAbhitastajjighR^ikShurjagAma .
athApashyatpuruSha.n yogayuktaM
pItAmbara.n lubdhako.anekabAhum .. 20..\\
matvAtmAnamaparAdha.n sa tasya
jagrAha pAdau shirasA chArtarUpaH .
AshvAsayattaM mahAtmA tadAnIM
gachchhannUrdhva.n rodasI vyApya lakShmyA .. 21..\\
divaM prApta.n vAsavo.athAshvinau cha
rudrAdityA vasavashchAtha vishve .
pratyudyayurmunayashchApi siddhA
gandharvamukhyAshcha sahApsarobhiH .. 22..\\
tato rAjanbhagavAnugratejA
nArAyaNaH prabhavashchAvyayash cha .
yogAchAryo rodasI vyApya lakShmyA
sthAnaM prApa svaM mahAtmAprameyam .. 23..\\
tato devairR^iShibhishchApi kR^iShNaH
samagatashchAraNaishchaiva rAjan .
gandharvAgryairapsarobhirvarAbhiH
siddhaiH sAdhyaishchAnataiH pUjyamAnaH .. 24..\\
te vai devAH pratyanandanta rAjan
munishreShThA vAgbhirAnarchurIsham .
gandharvAshchApyupatasthuH stuvantaH
prItyA chainaM puruhUto.abhyanandat .. 25..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 6}
vai
dAruko.api kurUngatvA dR^iShTvA pArthAnmahArathAn .
AchaShTa mausAle vR^iShNInanyonyenopasa.nhR^itAn .. 1..\\
shrutvA vinaShTAnvArShNeyAnsabhojakukurAndhakAn .
pANDavAH shokasantaptA vitrastamanaso.abhavan .. 2..\\
tato.arjunastAnAmantrya keshavasya priyaH sakhA .
prayayau mAtula.n draShTuM nedamastIti chAbravIt .. 3..\\
sA vR^iShNinilaya.n gatvA dArukeNa saha prabho .
dadarsha dvArakA.n vIro mR^itanAthAm iva striyam .. 4..\\
yAH sma tA lokanAthena nAthavatyaH purAbhavan .
tAstvanAthAstadA nAthaM pArtha.n dR^iShTvA vichukrushuH .. 5..\\
ShoDashastrIsahasrANi vAsudeva parigrahaH .
tAsAmAsInmahAnnAdo dR^iShTvaivArjunamAgatam .. 6..\\
tAstu dR^iShTvaiva kauravyo bAShpeNa pihito.arjunaH .
hInAH kR^iShNena putraishcha nAshakAtso.abhivIkShitum .. 7..\\
tA.n sa vR^iShNyandhakajalAM hayamInAM rathoDupAm .
vAditrarathaghoShaughA.n veshma tIrthamahAgrahAm .. 8..\\
ratnashaivala sa~NghATA.n vajraprAkAramAlinIm .
rathyA sroto jalAvartA.n chatvarastimitahradAm .. 9..\\
rAma kR^iShNa mahAgrAhA.n dvArakA saritaM tadA .
kAlapAshagrahA.n ghorAM nadI.n vaitaraNIm iva .. 10..\\
tA.n dadarshArjuno dhImAnvihInA.n vR^iShNipu~NgavaiH .
gatashriyaM nirAnandAM padminI.n shishire yathA .. 11..\\
tA.n dR^iShTvA dvArakAM pArthastAshcha kR^iShNasya yoShitaH .
sasvanaM bAShpamutsR^ijya nipapAta mahItale .. 12..\\
satrAjitI tataH satyA rukmiNI cha vishAM pate .
abhipatya praruruduH parivArya dhana~njayam .. 13..\\
tatastAH kA~nchane pIThe samutthAyopaveshya cha .
abruvantyo mahAtmAnaM parivAryopatasthire .. 14..\\
tataH sa.nstUya govinda.n kathayitvA cha pANDavaH .
AshvAsya tAH striyashchApi mAtula.n draShTumabhyagAt .. 15..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 7}
vai
ta.n shayAnaM mahAtmAnaM vIramAnaka dundubhim .
putrashokAbhisantapta.n dadarsha kurupu~NgavaH .. 1..\\
tasyAshru paripUrNAkSho vyUDhorasko mahAbhujaH .
ArtasyArtataraH pArthaH pAdau jagrAha bhArata .. 2..\\
samAli~NgyArjuna.n vR^iddhaH sa bhujAbhyAM mahAbhujaH .
rudanputrAnsmaransArvAnvilalApa suvihvalaH .
bhrAtR^InputrAMshcha pautrAMshcha dauhitrAMshcha sakhInapi .. 3..\\
vaasu
yairjitA bhUmipAlAshcha daityAshcha shatasho.arjuna .
tAndR^iShTvA neha pashyAmi jIvAmyarjuna durmaraH .. 4..\\
yau tAvarjuna shiShyau te priyau bahumatau sadA .
tayorapanayAtpArtha vR^iShNayo nidhana.n gatAH .. 5..\\
yau tau vR^iShNipravIrANA.n dvAvevAtirathau matau .
pradyumno yuyudhAnash cha kathayankatthase cha yau .. 6..\\
nitya.n tvaM kurushArdUla kR^iShNashcha mama putrakaH .
tAvubhau vR^iShNinAshasya mukhamAstA.n dhana~njaya .. 7..\\
na tu garhAmi shaineya.n hArdikyA.n chAhamarjuna .
akrUra.n raukmiNeya.n cha shApo hyevAtra kAraNam .. 8..\\
keshina.n yastu ka.nsa.n cha vikramya jagataH prabhuH .
videhAvakarotpArtha chaidya.n cha bala garvitam .. 9..\\
naiShAdimekalavya.n cha chakre kAli~NgamAgadhAn .
gAndhArAnkAshirAja.n cha maru bhUmau cha pArthivAn .. 10..\\
prAchyAMshcha dAkShiNAtyaMshcha pArvatIyA.nstathA nR^ipAn .
so.abhyupekShitavAnetamanayaM madhusUdanaH .. 11..\\
tataH putrAMshcha pautrAMshcha bhrAtR^Inatha sakhInapi .
shayAnAnnihatAndR^iShTvA tato mAmabravIdidam .. 12..\\
samprApto.adyAyamasyantaH kulasya puruSharShabha .
AgamiShyati bIbhatsurimA.n dvaravatIM purIm .. 13..\\
Akhyeya.n tasya yadvR^itta.n vR^iShNInAM vaishasaM mahat .
sa tu shrutvA mahAtejA yadUnAmanayaM prabho .
AgantA kShiprameveha na me.atrAsti vichAraNA .. 14..\\
yo.aha.n tamarjuna.n viddhi yo.arjunaH so.ahameva tu .
yadbrUyAttattathA kAryamiti budhyasva mAdhava .. 15..\\
sa strIShu prAptakAla.n vaH pANDavo bAlakeShu cha .
pratipatsyati bIbhatsurbhavatash chaurdhva dehikam .. 16..\\
imA.n cha nagarI.n sadyaH pratiyAte dhana~njaye .
prAkArATTAkalopetA.n samudraH plAvayiShyati .. 17..\\
aha.n hi deshe kasmiMshchitpuNye niyamamAsthitaH .
kAla.n kartA sadya eva rAmeNa saha dhImatA .. 18..\\
evamuktvA hR^iShIkesho mAmachintyaparAkramaH .
hitvA mAM bAlakaiH sArdha.n dishaM kAmapyagAtprabhuH .. 19..\\
so.aha.n tau cha mahAtmAnau chintayanbhrAtarau tava .
ghora.n GYAtivadha.n chaiva na bhu~nje shokakarshitaH .. 20..\\
na cha bhokShye na jIviShye diShTyA prApto.asi pANDava .
yaduktaM pArtha kR^iShNena tatsarvamakhila.n kuru .. 21..\\
etatte pArtha rAjya.n cha striyo ratnAni chaiva ha .
iShTAnprANAnaha.n hImA.nstyakShyAmi ripusUdana .. 22..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 8}
vai
evamuktaH sa bIbhatsurmAtulena parantapaH .
durmanA dInamanasa.n vasudevamuvAcha ha .. 1..\\
nAha.n vR^iShNipravIreNa madhubhishchaiva mAtula .
vihInAM pR^ithivI.n draShTu.n shaktash chiramiha prabho .. 2..\\
rAjA cha bhImasenashcha sahadevashcha pANDavaH .
nakulo yAGYasenI cha ShaD ekamanaso vayam .. 3..\\
rAGYaH sa~NkramaNe chApi kAlo.aya.n vartate dhruvam .
tamima.n viddhi samprApta.n kAlaM kAlavidAM vara .. 4..\\
sarvathA vR^iShNidArA.nstu bAlavR^iddhA.nstathaiva cha .
nayiShye parigR^ihyAhamindraprasthamarindama .. 5..\\
ityuktvA dArukamida.n vAkyamAha dhana~njayaH .
amAtyAnvR^iShNivIrANA.n draShTumichchhAmi mAchiram .. 6..\\
ityevamuktvA vachana.n sudharmAM yAdavIM sabhAm .
praviveshArjunaH shUraH shochamAno mahArathAn .. 7..\\
tamAsanagata.n tatra sarvAH prakR^itayastathA .
brAhmaNA naigamAshchaiva parivAryopatasthire .. 8..\\
tAndInamanasaH sarvAnnibhR^itAngatachetasaH .
uvAcheda.n vachaH pArthaH svaya.n dInatarastadA .. 9..\\
shakra prasthamahaM neShye vR^iShNyandhakajana.n svayam .
ida.n tu nagara.n sarvaM samudraH plAvayiShyati .. 10..\\
sajjIkuruta yAnAni ratnAni vividhAni cha .
vajro.ayaM bhavatA.n rAjA shakra prasthe bhaviShyati .. 11..\\
saptame divase chaiva ravau vimala udgate .
bahirvatsyAmahe sarve sajjIbhavata mAchiram .. 12..\\
ityuktAstena te paurAH pArthenAkliShTa karmaNA .
sajjamAshu tatashchakruH svasiddhyarthasamutsukAH .. 13..\\
tA.n rAtrimavasatpArthaH keshavasya niveshane .
mahatA shokamohena sahasAbhipariplutaH .. 14..\\
shvobhUte.atha tataH shaurirvasudevaH pratApavAn .
yuktvAtmAnaM mahAtejA jagAma gatimuttamAm .. 15..\\
tataH shabdo mahAnAsIdvasudevasya veshmani .
dAruNaH kroshatInA.n cha rudAtInAM cha yoShitAm .. 16..\\
prakIrNamUrdhajAH sarvA vimuktAbharaNa vrajaH .
urA.nsi pANibhirghnantyo vyalapankaruNa.n striyaH .. 17..\\
ta.n devakI cha bhadrA cha rohiNI madirA tathA .
anvaroDhu.n vyavasitA bhartAraM yoShitAM varAH .. 18..\\
tataH shauriM nR^iyuktena bahu mAlyena bhArata .
yAnena mahatA pArtho bahirniShkrAmayattadA .. 19..\\
tamanvayustatra tatra duHkhashokasamAhitAH .
dvArakAvAsinaH paurAH sarva eva nararShabha .. 20..\\
tasyAshvamedhika.n chhatraM dIpyamAnAshcha pAvakAH .
purastAttasya yAnasya yAjakAshcha tato yayuH .. 21..\\
anujagmushcha ta.n vIra.n devyastA vai svala~NkR^itAH .
strIsahasraiH parivR^itA vadhUbhishcha sahasrashaH .. 22..\\
yastu deshaH priyastasya jIvato.abhUnmahAtmanaH .
tatrainamupasa~Nkalya pitR^imedhaM prachakrire .. 23..\\
ta.n chitAgnigata.n vIraM shUra putraM varA~NganAH .
tato.anvAruruhuH patnyashchatasraH patilokagAH .. 24..\\
ta.n vai chatasR^ibhiH strIbhiranvitaM pANDunandanaH .
adAhayachchandAnaishcha gandhairuchchAvachairapi .. 25..\\
tataH prAdurabhUchchhabdaH samiddhasya vibhAvasoH .
samagAnA.n cha nirghoSho narANA.n rudatAm api .. 26..\\
tato vajrapradhAnAste vR^iShNivIra kumArakAH .
sarva evodaka.n chakruH striyashchaiva mahAtmanaH .. 27..\\
alupta dharmasta.n dharmaM kArayitvA saphalgunaH .
jagAma vR^iShNayo yatra vinaShTA bharatarShabha .. 28..\\
sa tAndR^iShTvA nipatitAnkadane bhR^ishaduHkhitaH .
babbhUvAtIva kauravyaH prAptakAla.n chakAra cha .. 29..\\
yathA pradhAnatashchaiva chakre sArvAH kriyAstadA .
ye hatA brahmashApena musalairerakodbhavaiH .. 30..\\
tataH sharIre rAmasya vAsudevasya chobhayoH .
anviShya dAhayAmAsa puruShairAptakAribhiH .. 31..\\
sa teShA.n vidhivatkR^itvA pretakAryANi pANDavaH .
saptame divase prAyAdrathamAruhya satvaraH .
ashvayuktai rathaishchApi gokharoShTra yutairapi .. 32..\\
striyastA vR^iShNivIrANA.n rudatyaH shokakarshitAH .
anujagmurmahAtmAnaM pANDuputra.n dhana~njayam .. 33..\\
bhR^ityAstvandhakavR^iShNInA.n sadino rathinash cha ye .
vIra hIna.n vR^iddhabAlaM paurajAnapadAstathA .
yayuste parivaryAtha kalatraM pArtha shAsanAt .. 34..\\
ku~njaraishcha gajArohA yayuH shailanibhaistathA .
sapAda rakShaiH sa.nyuktAH sottarAyudhikA yayuH .. 35..\\
putrAshchAndhakavR^iShNInA.n save pArthamanuvratAH .
brAhmaNAH kShatriyA vaishyAH shUdrAshchaiva mahAdhanAH .. 36..\\
dasha ShaTcha sahasrANi vAsudevAvarodhanam .
puraskR^itya yayurvajraM pautra.n kR^iShNasya dhImataH .. 37..\\
bahUni cha sahasrANi prayutAnyarbudAni cha .
bhojavR^iShNyandhakastrINA.n hatanAthAni niryayuH .. 38..\\
tatsAgarasamaprakhya.n vR^iShNichakraM maharddhimat .
uvAha rathinA.n shreShThaH pArthaH parapura~njayaH .. 39..\\
niryAte tu jane tasminsAgaro makarAlayaH .
dvArakA.n ratnasampUrNA.n jalenAplAvayattadA .. 40..\\
tadadbhutamabhiprekShya dvArakAvAsino janAH .
tUrNAttUrNatara.n jagmuraho daivamiti bruvan .. 41..\\
kAnaneShu cha ramyeShu parvateShu nadIShu cha .
nivasannAnayAmAsa vR^iShNidArAndhana~njayaH .. 42..\\
sa pa~nchanadamAsAdya dhImAnatisamR^iddhimat .
deshe gopashudhAnyADhye nivAsamakarotprabhuH .. 43..\\
tato lobhaH samabhavaddasyUnAM nihateshvarAH .
dR^iShTvA striyo nIyamAnAH pArthenaikena bhArata .. 44..\\
tataste pApakarmANo lobhopahatachetasaH .
AbhIrA mantrayAmAsuH sametyAshubhadarshanAH .. 45..\\
ayameko.arjuno yoddhA vR^iddhabAla.n hateshvaram .
nayatyasmAnatikramya yodhAshcheme hataujasaH .. 46..\\
tato yaShTipraharaNA dasyavaste sahasrashaH .
abhyadhAvanta vR^iShNInA.n taM jana.n loptra hAriNaH .. 47..\\
mahatA si.nhanAdena drAvayantaH pR^ithagjanam .
abhipeturdhanArtha.n te kAlaparyAya choditAH .. 48..\\
tato nivR^ittaH kaunteyaH sahasA sapadAnugaH .
uvAcha tAnmahAbAhurarjunaH prahasanniva .. 49..\\
nivartadhvamadharmaGYA yadi stha na mumUrShavaH .
nedAnI.n sharanirbhinnAH shochadhvaM nihatA mayA .. 50..\\
tathoktAstena vIreNa kadarthI kR^ityatadvachaH .
abhipeturjanaM mUDhA vAryamANAH punaH punaH .. 51..\\
tato.arjuno dhanurdivya.n gANDIvamajaraM mahat .
AropayitumArebhe yatnAdiva katha.n chana .. 52..\\
chakAra sajya.n kR^ichchhreNa sambhrame tumule sati .
chintayAmAsa chAstrANi na cha sasmAra tAnyapi .. 53..\\
vaikR^itya.n tanmahaddR^iShTvA bhujavIrye tathA yudhi .
divyAnA.n cha mahAstrANA.n vinAshAdvrIDito.abhavat .. 54..\\
vR^iShNiyodhAshcha te sarve gajAshvarathayAyinaH .
na shekurAvartayitu.n hriyamANa.n cha taM janam .. 55..\\
kalatrasya bahutvAttu sampatatsu tatastataH .
prayatnamakarotpArtho janasya parirakShaNe .. 56..\\
miShatA.n sarvayodhAnA.n tatastAH pramadottamAH .
samantato.avakR^iShyanta kAmAchchchAnyAH pravavrajuH .. 57..\\
tato gANDIvanirmuktaiH sharairpArtho dhana~njayaH .
jaghAna dasyUnsodvego vR^iShNibhR^ityaiH saha prabhuH .. 58..\\
kShaNena tasya te rAjankShaya.n jagmurajihmagAH .
akShayA hi purA bhUtvA kShINAH kShatajabhojanAH .. 59..\\
sa sharakShayamAsAdya duHkhashokasamAhataH .
dhanuShkoTyA tadA dasyUnavadhitpAkashAsaniH .. 60..\\
prekShatastveva pArthasya vR^iShNyandhakavarastriyaH .
jagmurAdAya te mlechchhAH samantAjjanamejaya .. 61..\\
dhana~njayastu daiva.n tanmanassAchintayatprabhuH .
duHkhashokasamAviShTo niHshvAsaparamo.abhavat .. 62..\\
astrANA.n cha praNAshena bAhuvIryasya sa~NkShayAt .
dhanuShashchAvidheyatvAchchharANA.n sa~NkShayeNa cha .. 63..\\
babhUva vimanAH pArtho daivamityanuchintayan .
nyavartata tato rAjannedamastIti chAbravIt .. 64..\\
tataH sa sheShamAdAya kalatrasya mahAmatiH .
hR^itabhUyiShTha ratnasya kurukShetramavAtarat .. 65..\\
eva.n kalatramAnIya vR^iShNInA.n hR^itasheShitam .
nyaveshayata kauravyastatra tatra dhana~njayaH .. 66..\\
hArdikya tanayaM pArtho nagaraM mArtikAvatam .
bhojarAjakalatra.n cha hR^itasheShaM narottamaH .. 67..\\
tato vR^iddhAMshcha bAlAMshcha striyashchAdAya pANDavaH .
vIrairvihInAnsarvA.nstA~nshakra prasthe nyaveshayat .. 68..\\
yauyudhAni.n sarasvatyAM putraM sAtyakinaH priyam .
nyaveshayata dharmAtmA vR^iddhA bAla puraskR^itam .. 69..\\
inra prasthe dadau rAjya.n vajrAya paravIrahA .
vajreNAkrura dArAstu vAryamANAH pravavrajuH .. 70..\\
rukmiNI tvatha gAndhArI shaibyA haimavatItyapi .
devI jAmbavatI chaiva vivishurjAtavedasam .. 71..\\
satyabhAmA tathaivAnyA devyAH kR^iShNasya saMmatAH .
vanaM pravivishU rAja.nstApasye kR^itanishchayAH .. 72..\\
dvArakAvAsino ye tu puruShAH pArthamanvayuH .
yathArha.n sa.nvibhajyainAnvajre paryadadajjayaH .. 73..\\
sa tatkR^itvA prAptakAlaM bAShpeNApihito.arjunaH .
kR^iShNadvaipAyana.n rAjandadarshAsInamAshrame .. 74..\\
\medskip\hrule\medskip\centerline{\Largedvng 9}
vai
pravishannarjuno rAjannAshrama.n satyavAdinaH .
dadarshAsInamekAnte muni.n satyavatI sutam .. 1..\\
sa tamAsAdya dharmaGYamupatasthe mahAvratam .
arjuno.asmIti nAmAsmai nivedyAbhyavadattataH .. 2..\\
svAgata.n te.astviti prAha muniH satyavatIsutaH .
AsyatAmiti chovAcha prasannAtmA mahAmuniH .. 3..\\
tamapratIta manasaM niHshvasantaM punaH punaH .
nirviNNa manasa.n dR^iShTvA pArtha.n vyAso.abravIdidam .. 4..\\
avIrajo.abhighAtaste brAhmaNo vA hatastvayA .
yuddhe parAjito vAsigatashrIriva lakShyase .. 5..\\
na tvA pratyabhijAnAmi kimidaM bharatarShabha .
shrotavya.n chenmayA pArtha kShipramAkhyAtumarhasi .. 6..\\
arj
yaH sa medhavapuH shrImAnbR^ihatpa~Nkaja lochanaH .
sa kR^iShNaH saha rAmeNa tyaktvA deha.n divaM gataH .. 7..\\
mausale vR^iShNivIrANA.n vinAsho brahmashApajaH .
babhUva vIrAnta karaH prabhAse romaharShaNaH .. 8..\\
ye ye shUrA mahAtmAnaH si.nhadarpA mahAbalAH .
bhojavR^iShNyandhakA brahmannanyonya.n tairhata.n yudhi .. 9..\\
gadAparighashaktInA.n sahAH parighabAhavaH .
ta erakAbhirnihatAH pashya kAlasya paryayam .. 10..\\
hataM pa~nchashata.n teShA.n sahasraM bAhushAlinam .
nidhana.n samanuprAptaM samAsAdyetaretaram .. 11..\\
punaH punarna mR^ishyAmi vinAshamamitaujasAm .
chintayAno yadUnA.n cha kR^iShNasya cha yashasvinaH .. 12..\\
shoShaNa.n sAgarasyeva parvatasyeva chAlanam .
nabhasaH patana.n chaiva shaityamagnestathaiva cha .. 13..\\
ashraddheyamahaM manye vinAsha.n shAr~NgadhanvanaH .
na cheha sthAtumichchhAmi loke keShNa vinAkR^itaH .. 14..\\
itaH kaShTatara.n chAnyachchhR^iNu tadvai tapodhana .
mano me dIryate yena chintayAnasya vai muhuH .. 15..\\
pashyato vR^iShNidArAshcha mama brahmansahasrashaH .
AbhIrairanusR^ityAjau hR^itAH pa~nchanadAlayaiH .. 16..\\
dhanurAdAya tatrAhaM nAshaka.n tasya pUraNe .
yathA purA cha me vIryaM bhujayorna tathAbhavat .. 17..\\
astrANi me pranaShTAni vividhAni mahAmune .
sharAshcha kShayamApannAH kShaNenaiva samantataH .. 18..\\
puruShashchAprameyAtmA sha~NkhachakragadAdharaH .
chaturbhujaH pItavAsA shyAmaH padmAyatekShaNaH .. 19..\\
yaH sa yAtI purastAnme rathasya sumahAdyutiH .
pradahanripusainyAni na pashyAmyahamadya tam .. 20..\\
yena pUrvaM pradagdhAni shatrusainyAni tejasA .
sharairgANDIvanirmuktairahaM pashchAdvyanAshayam .. 21..\\
tamapashyanviShIdAmi ghUrNAmIva cha sattama .
parinirviNNa chetAshcha shAntiM nopalabhe.api cha .. 22..\\
vinA janArdana.n vIraM nAha.n jIvitumutsahe .
shrutvaiva hi gata.n viShNuM mamApi mumuhurdishaH .. 23..\\
pranaShTaGYAtivIryasya shUnyasya paridhAvataH .
upadeShTuM mama shreyo bhavAnarhati sattama .. 24..\\
vyaasa
brahmashApavinirdagdhA vR^iShNyandhakamahArathAH .
vinaShTAH kurushArdUla na tA~nshochitumarhasi .. 25..\\
bhavitavya.n tathA taddhi diShTametanmahAtmanAm .
upekShita.n cha kR^iShNena shaktenApi vyapohitum .. 26..\\
trailokyamapi kR^iShNo hi kR^itsna.n sthAvaraja~Ngamam .
prasahedanyathA kartu.n kimu shApaM manIShiNAm .. 27..\\
rathasya purato yAti yaH sachakragadAdharaH .
tava snehAtpurANarShirvAsudevashchaturbhujaH .. 28..\\
kR^itvA bhArAvataraNaM pR^ithivyAH pR^ithulochanaH .
mokShayitvA jagatsarva.n gataH svasthAnamuttamam .. 29..\\
tvayA tviha mahatkarma devAnAM puruSharShabha .
kR^itaM bhIma sahAyena yamAbhyA.n cha mahAbhuja .. 30..\\
kR^itakR^ityAMshcha vo manye sa.nsiddhAnkuru pu~Nggava .
gamanaM prAptakAla.n cha taddhi shreyo mataM mama .. 31..\\
balaM buddhishcha tejashcha pratipattishcha bhArata .
bhavanti bhava kAleShu vipadyante viparyaye .. 32..\\
kAlamUlamida.n sarva.n jagadbIjaM dhana~njaya .
kAla eva samAdatte punareva yadR^ichchhayA .. 33..\\
sa eva balavAnbhUtvA punarbhavati durbalaH .
sa eveshashcha bhUtveha parairAGYApyate punaH .. 34..\\
kR^itakR^ityAni chAstrANi gatAnyadya yathAgatam .
punareShyanti te hasta.n yadA kAlo bhaviShyati .. 35..\\
kAlo gantu.n gatiM mukhyAM bhavatAmapi bhArata .
etachchhreyo hi vo manye paramaM bharatarShabha .. 36..\\
etadvachanamAGYAya vyAsasyAmita tejasaH .
anuGYAto yayau pArtho nagaraM nAgasAhvayam .. 37..\\
pravishya cha purI.n vIraH samAsAdya yudhiShThiram .
AchaShTa tadyathAvR^itta.n vR^iShNyandhakajanaM prati .. 38..\\
##\end{multicols}##
##
\medskip\hrule\medskip
Last updated on \today ; Send corrections to sanskrit@cheerful.com
\end{document}